Yapay zeka sohbet uygulamaları ve yasalar: dünyada ve Türkiye'de durum

Yapay zeka sohbet ve arkadaş uygulamaları hızla yayılırken ülkeler bu uygulamalar için kurallar koymaya başladı. Bu rehber, resmî kaynaklara dayanarak dünyadaki başlıca düzenlemeleri ve Türkiye’de kullanıcıların bilmesi gereken genel kuralları özetler. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Avrupa Birliği: yapay zeka olduğunu söyleme zorunluluğu

AB’nin Yapay Zeka Yasası, sohbet botlarının kullanıcıya bir yapay zekayla konuştuğunu bildirmesini istiyor. Avrupa Komisyonu’na göre yasa 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe girdi, şeffaflık kuralları ise 2 Ağustos 2026’da uygulanmaya başladı¹. Ayrıntılar AB Yapay Zeka Yasası özetimizde.

İtalya: Replika kararı

İtalya’nın veri koruma kurumu Garante, Mayıs 2025’te Replika’nın şirketine 5 milyon euro ceza verdiğini duyurdu. Kurum; şirketin veri işleme için hukuki dayanak belirlemediğini, gizlilik politikasının birçok açıdan yetersiz olduğunu, Şubat 2023’te hiçbir yaş doğrulama mekanizması bulunmadığını ve karar tarihindeki sistemin de yetersiz kaldığını gerekçe gösterdi². Kurum ayrıca hizmetin arkasındaki üretken yapay zeka modelinin eğitim yöntemleri hakkında yeni bir inceleme başlattı; duyuruda karara itiraz sürecinin beklendiği de not ediliyor². Ayrıntılar İtalya’nın Replika kararı özetimizde.

ABD: eyalet yasaları

ABD’de kurallar eyaletlerden geliyor. Kaliforniya’nın 2025’te kabul edilen yasası, sohbet botunun yapay zeka olduğunu bildirmesini ve kriz anında kullanıcıyı destek hatlarına yönlendiren bir protokol bulundurmasını istiyor³. Kaliforniya, 10 Eylül 2026’da imzalanan ve esas hükümleri 1 Temmuz 2027’de uygulanmaya başlayacak ikinci bir yasayla (SB 1119) çocuk kullanıcılar için ek kurallar da getirdi⁸. New York da böyle bir kriz protokolünü zorunlu tutuyor ve kullanıcıya en az üç saatte bir yapay zekayla konuştuğunun hatırlatılmasını istiyor⁴. Ayrıntılar ABD yasaları özetimizde.

Türkiye’de bilmeniz gerekenler

• Kişisel veriler: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi isteme, düzeltme ve silme gibi haklar tanır⁵.
• Ödeme ve abonelik: Mesafeli sözleşmelerde cayma hakkı ve istisnaları Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nde düzenlenir⁷. Ayrıntılar güvenli ödeme rehberimizde yer alıyor.
• Çocuklar: Kişisel Verileri Koruma Kurumu, yapay zeka araçları kullanan çocukların ebeveynlerine uygulamanın yaşa uygunluğunu, kullanım koşullarını ve gizlilik politikasını incelemelerini, kişisel bilgilerin paylaşılmamasını ve kullanım süresinin sınırlanmasını öneriyor⁶.

Verileriniz için adım adım başvuru

1. Veri sorumlusunu bulun. Uygulamanın gizlilik politikasında verilerinizden sorumlu şirketi ve başvuru adresini bulun.
2. Haklarınızı belirtin. Kanun’un 11. maddesine göre verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenmeyi, işlenmişse bilgi istemeyi, yurt içinde ya da yurt dışında aktarıldığı üçüncü kişileri öğrenmeyi, düzeltilmesini ve silinmesini isteyebilirsiniz⁵.
3. Cevabı bekleyin. Veri sorumlusu başvuruyu en geç 30 gün içinde ve kural olarak ücretsiz sonuçlandırır⁵.
4. Gerekirse şikâyet edin. Başvurunuz reddedilir, cevap yetersiz kalır ya da süresinde cevap gelmezse, cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunabilirsiniz⁵.