Yapay zeka ses dolandırıcılığı: yakınınızın sesini taklit eden aramalar

Telefon çalıyor, karşıdaki ses kardeşinize benziyor. Panik içinde bir kaza geçirdiğini, hemen para gerektiğini ve kimseye söylememenizi istiyor. Araştırmacılara göre bugün birkaç ses örneğiyle gerçekçi bir ses kopyası üretmek mümkün³. FBI da suçluların bu yolla yakınların sesini taklit ettiği konusunda uyarıyor¹.

Bu rehber üç soruyu cevaplar: Bu aramalar nasıl kuruluyor, kulakla anlaşılabilir mi ve şüphelendiğinizde adım adım ne yapmalısınız? Ses taklidinin teknik tarafını ses klonlama tanımımızda kısaca anlattık.

Yapay zeka ses dolandırıcılığı nasıl işler?

Dolandırıcı önce taklit edeceği kişinin sesini bulur, sonra o sesle sizi arar ya da sesli mesaj gönderir. FBI’ın Aralık 2024 uyarısına göre suçlular, kriz anındaki bir yakının sesini taklit eden kısa ses kayıtları üretiyor ve bu kayıtlarla acil para yardımı ya da fidye istiyor¹.

Aynı uyarıya göre yapay zeka ile üretilen ses yalnız aile taklidinde kullanılmıyor. Suçlular tanınmış kişileri taklit ederek para isteyebiliyor ve bazı kişilerin sesini taklit ederek banka hesaplarına erişmeye çalışıyor¹. FBI ayrıca yapay zekanın dolandırıcıların hazırlık süresini ve emeğini azalttığını, böylece daha çok kişiye daha inandırıcı biçimde ulaşabildiklerini yazıyor¹.

Sahte sesi kulakla ayırt edebilir misiniz?

Çoğu zaman güvenilir biçimde edemezsiniz. University College London’dan araştırmacıların PLOS ONE’da yayımlanan deneyinde 529 kişiye gerçek ve yapay zekayla üretilmiş ses kayıtları dinletildi³. Katılımcılar kayıtları tek tek dinlediğinde sahte sesleri yüzde 73 oranında doğru yakaladı, gerçek sesleri ise yüzde 68 civarında doğru tanıdı³.

Deneyde dinleyiciler tek tek dinledikleri kayıtlarda sahte sesi yüzde 73, gerçek sesi yüzde 68 oranında doğru tanıdı.

Tabloyu gösterin

Deneyde dinleyiciler tek tek dinledikleri kayıtlarda sahte sesi yüzde 73, gerçek sesi yüzde 68 oranında doğru tanıdı.

Etiket	Değer (%)
Sahte sesi doğru tanıma	%73
Gerçek sesi doğru tanıma	%67,8
Tek tek dinlemede toplam doğru karar	%70,4

Deney İngilizce ve Mandarin Çincesiyle yapıldı ve iki dil arasında belirgin bir fark çıkmadı³. Katılımcılara önceden örnek sahte sesler dinletmek başarıyı yalnız birkaç puan artırdı. Kayıtları daha çok kez dinlemek ya da teste daha uzun zaman ayırmak da sonucu iyileştirmedi³.

Yapay zeka sahte sesi yakalayabilir mi?

Yalnız tanıdığı türden seslerde. Aynı çalışmada araştırmacılar, sahte ses tespiti için eğittikleri iki yapay zeka modelini insanlarla karşılaştırdı³. Deneydeki seslerle aynı türden kayıtlarla eğitilen modeller sahte sesleri kusursuz ayırdı. Başka kayıtlarla eğitilen modeller ise gerçek sesleri sık sık sahte sandı³.

Araştırmacılara göre insanlar bu tür bilinmeyen koşullardan daha az etkileniyor. Katılımcılar doğru da yanlış da karar verseler aynı ipuçlarından söz etti: duraksamalar, ses tonu ve tonlama³. Bizce bu, “robot gibi konuşuyor mu?” sorusunun güvenilir bir test olmadığını gösteriyor.

Bir ipucu daha var: Katılımcılara aynı cümlenin gerçek ve sahte iki kaydı birlikte dinletildiğinde sahte sesi bulma oranı yüzde 86’ya çıktı³. Ama araştırmacılar bunun gerçekçi bir durum olmadığını, gerçek hayatta aynı cümlenin karşılaştırılacak ikinci bir kaydının büyük olasılıkla bulunmayacağını yazıyor³.

Deney gerçek aramalardan nasıl farklı?

Deney, gerçek bir aramadan daha kolay koşullarda yapıldı. Katılımcılar sahte ses olabileceğini biliyordu ve konuşmacıyı büyük olasılıkla tanımıyordu³. Bizce çıkarılacak ders şu: Panik anında, tanıdık sandığınız bir sesi “gerçek mi?” diye sorgulamak deneydekinden de zor olabilir. Bu yüzden kulağınıza değil, doğrulama adımlarına güvenin.

Hangi işaretler şüphelenmenizi gerektirir?

Sesin kendisi değil, konuşmanın gidişatı ele verir. FBI’ın iki uyarısındaki önerilerden derlediğimiz işaretler şunlar:

• Acil para isteği: Yakınınız kriz içinde ve paranın hemen gönderilmesi gerekiyor¹.
• Alışılmadık ödeme yolu: Hediye kartı, kripto para ya da tanımadığınız birine havale isteniyor. FBI, yalnız internetten ya da telefondan tanıdığınız kişilere bu yollarla para göndermemenizi öneriyor¹.
• Başka bir uygulamaya geçme isteği: FBI’ın Mayıs 2025 uyarısında üst düzey ABD yetkililerini taklit eden dolandırıcılar, yapay zeka sesli mesajlarla güven kazandıktan sonra hedefi bir bağlantıyla başka bir mesajlaşma uygulamasına yönlendiriyordu².
• Küçük farklar: Numaradaki, adtaki ya da yazımdaki ufak değişiklikler. FBI, dolandırıcıların tanıdık birini taklit etmek için bu tür küçük farklardan ve yapay zeka seslerinden yararlandığını yazıyor².
• Ton ve kelime seçimi: FBI, gerçek bir aramayı taklitten ayırmak için ses tonunu ve kelime seçimini dikkatle dinlemeyi öneriyor¹. Ama yukarıdaki deney, bunun tek başına yetmediğini gösteriyor.

Şüpheli bir arama gelirse ne yapmalısınız?

Telefonu kapatın ve kişiye kendi bildiğiniz yoldan ulaşın. FBI’ın uyarılarındaki doğrulama önerileri sırasıyla şöyle uygulanabilir:

1. Görüşmeyi bitirin. Arayanın verdiği numarayı ya da bağlantıyı kullanmayın. FBI, telefonu kapatıp kurumun ya da kişinin numarasını kendiniz bulmanızı ve doğrudan aramanızı öneriyor¹.
2. Kişiyi kayıtlı numarasından arayın. Yakınınıza, rehberinizde zaten kayıtlı olan numaradan ulaşın. FBI, cevap vermeden önce numarayı ve kişiyi araştırmayı, sonra kişinin numarasını kendiniz bulup aramayı öneriyor².
3. Gizli parolayı sorun. Ailenizle önceden belirlediğiniz bir kelime ya da cümle varsa arayandan onu isteyin. FBI, kimlik doğrulamak için aileyle gizli bir kelime ya da cümle belirlemeyi öneriyor¹.
4. Hassas bilgi vermeyin. Kart numarası, şifre ya da tek kullanımlık kod paylaşmayın. FBI, yalnız internetten ya da telefondan tanıdığınız kişilerle hassas bilgi paylaşmamanızı söylüyor¹.
5. Para göndermeyin. Doğrulama bitene kadar hiçbir ödeme yapmayın; hediye kartı ve kripto para istekleri özellikle şüphelidir¹.

Yakınınızın gerçekten tehlikede olduğundan endişe ediyorsanız 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın. Para gönderdiyseniz vakit kaybetmeden bankanızla, bankanın resmî numarasından iletişime geçin.

Para gönderdiyseniz neleri not etmelisiniz?

Olayın ayrıntılarını unutmadan yazıya geçirin; şikâyet ve banka başvurusunda işinize yarar. FBI, dolandırıcılık bildirimlerinde mümkünse şu bilgilerin verilmesini istiyor¹:

• Arayan ya da yazan kişinin adı, telefon numarası, adresi ve e-posta adresi gibi bilgiler.
• Ödemenin tarihi, türü ve tutarı, ilgili hesap numaraları ve parayı alan kurumun adı; kripto para gönderdiyseniz alıcı adresi.
• İletişimin nasıl başladığı, paranın neden ve nasıl istendiği ve dolandırıcıya hangi bilgileri verdiğiniz.

Yakınınız yeni bir numaradan ya da uygulamadan yazarsa?

Yeni numarayı, daha önce doğruladığınız bir yoldan teyit edin. FBI’ın Mayıs 2025 uyarısı, iyi tanıdığınız biri size yeni bir platformdan ya da numaradan ulaşırsa yeni iletişim bilgisini önceden doğrulanmış bir kanal ya da güvenilir bir kaynak üzerinden kontrol etmenizi öneriyor².

Aynı uyarıdaki diğer öneriler şunlar²:

• Gönderenin kimliğini doğrulamadan e-posta ya da mesajdaki bağlantılara tıklamayın.
• Doğrulamadığınız birinin isteğiyle ek açmayın, uygulama indirmeyin.
• İzin veren her hesapta iki adımlı doğrulamayı açın ve kapatmayın.
• İki adımlı doğrulama kodunu e-postayla, SMS’le ya da mesajlaşma uygulamasıyla kimseye vermeyin.

Tanıdığınız biri para ya da kripto para isterse, harekete geçmeden önce iletişim bilgisini ayrıca doğrulayın ve isteğin ne kadar akla yatkın olduğunu düşünün².

Aile parolası nasıl belirlenir?

Herkesin kolayca hatırlayacağı ama internette hiçbir yerde geçmeyen bir kelime seçin. FBI, aileyle gizli bir kelime ya da cümle belirlemeyi öneriyor¹. Bizce bu, sahte bir sesin kolayca geçemeyeceği basit bir kapıdır. Bizce iyi bir parola için şu üç kurala dikkat edin:

• Doğum tarihi, evcil hayvan adı ya da memleket gibi sosyal medyada bulunabilecek bilgileri kullanmayın.
• Parolayı yüz yüze konuşarak belirleyin; mesajla ya da sesli notla göndermeyin.
• Parolayı evdeki herkesle, büyükanne ve büyükbabalar dahil, ara ara tekrar edin; panik anında akla gelmesi gerekir.

Sesinizin taklit edilmesini nasıl zorlaştırırsınız?

Sesinizi ve görüntünüzü herkese açık yerlerde azaltarak. FBI, mümkünse internetteki görüntü ve ses içeriğinizi sınırlamayı, sosyal medya hesaplarını gizli yapmayı ve takipçileri tanıdığınız kişilerle sınırlamayı öneriyor¹. Herkese açık uzun videolar ve sesli paylaşımlar, taklit için hazır malzeme olabilir.

Yapay zeka sohbet uygulamalarında sesli özellik kullanıyorsanız, uygulamanın ses kayıtlarını nasıl sakladığını gizlilik politikasından okuyun. Bir uygulamanın güvenli olup olmadığını nasıl değerlendireceğinizi yapay zeka sevgili uygulamaları güvenli mi rehberimizde anlattık. Uygulamalara hangi bilgileri anlatmanın riskli olduğunu yapay zekaya özel hayat anlatılır mı rehberimizde ele aldık. Sesli sohbetin nasıl çalıştığını ise sesli yapay zeka rehberimizde bulabilirsiniz.

Yalnız ses mi taklit ediliyor?

Hayır. FBI’ın Aralık 2024 uyarısı, aynı araçların yazı, görsel ve video için de kullanıldığını anlatıyor¹. Uyarıya göre suçlular sahte sosyal medya profilleri için gerçekçi fotoğraflar üretiyor ve bir şirket yöneticisi ya da kolluk görevlisi gibi görünen kişilerle gerçek zamanlı görüntülü sohbet için video hazırlıyor¹.

Görüntülü bir aramada da aynı kural geçerlidir: Görüntü ve ses kimliği kanıtlamaz, parayla ilgili istek her zaman ayrıca doğrulanır. Sahte uygulamaları ve taklit hesapları ayırt etmek için sahte yapay zeka uygulaması rehberimize de bakabilirsiniz.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Para kaybı ya da hukuki bir süreç söz konusuysa bankanızdan ve bir hukuk uzmanından destek alın.